مسکن و خانه مسکوني در زمره نيازهاي اوليه بشري محسوب ميشوند و به همين سبب در اغلب کشورها، از جمله در کشور ما، از حقوق اساسي شهروندان به شمار آمدهاند. واحدهاي مسکوني بخش اصلي بافت شهرها و روستاها را نيز به خود اختصاص دادهاند و در نگاهي کلي به سکونتگاهها، اهميت و نقش اين عناصر در شکلدهي به محيطهاي سکونتي ترديد ناپذير مينمايد.
در سال 1382 و در پي ضرورت جهتگيري تخصصي تحصيلات کارشناسي ارشد معماري در دانشکده معماري و شهرسازي علم و صنعت ايران، سه گرايش موضوعي براي اين دوره طراحي گرديد که يکي از اين گرايشها در زمينه مطالعات و طراحي مسکن جهتگيري شد.
در برنامه هاي اوليه اين گرايش ۳ طرح معماري پيشبيني گرديد که نخستين طرح، با نام «طرح مسکن ويژه» به طراحي مسکن در موقعيتها و مکانهاي خاص و موضوعات ويژه در طراحي مسکن ميپرداخت.
موضوع بازسازي از مصاديق بارز طراحي مسکن ويژه به شمار ميآيد. در واقع يکي از موضوعات اصلي جهت طراحي در شرايط ويژه، طرحريزي براي مراحل بازسازي پس از بحران يا سانحه است؛ لذا در چهار سال گذشته موضوع بازسازي پس از بحران و طراحي در چنين شرايطي در مصاديق مختلف و در قالب آموزش طراحي تجربه شد.
سوالات اصلي در اين طرح به شرح ذيل تدوين شده و در فرايند طراحي سعي و تلاش در راستاي پاسخگويي به سوالات قرار گرفتهاست:
الف- بحران چيست و ابعاد آن کدام است؟
ب- ويژگي بازسازي و آنچه آنرا از روند ساخت و ساز عادي متفاوت ميسازد چگونه قابل ارزيابي است؟
ج- چگونه مي توان خانهاي ويژه براي مخاطيبن خاص ساخت؟
د- چگونه مي توان طراحي انعطاف پذير جهت انطباق با مراحل و ويژگيهاي بازسازي داشت؟
ه- چگونه مي توان عوامل اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي ساخت مسکن را با عنصر زمان و مکان که در بازسازي مناطق سانحه ديده از مهمترين عوامل به شمار ميآيند تلفيق و هماهنگ نمود؟
- چگونه ميتوان مشارکت مردم را در روند بازسازي (طراحي و اجرا) تامين کرد؟
- چگونه مي توان از يکنواختي و ملال که عموما آفت طرحهاي انبوهسازي و بازسازي است پرهيز کرد؟
هدف کارگاه مسکن ويژه بر اين اساس تنظيم گرديده تا ضمن آشنا نمودن دانشجو با مسئله بحران و بازسازي و ويژگيهاي طراحي در شرايط بحران، مصداق يک سکونتگاه و بازسازي آنرا به بررسي گذارده و تلاشي در جهت طراحي مجموعهاي از واحدهاي مسکوني براي ساکنين آن در شرايط ويژه صورت گيرد.
دانشگاه علم و صنعت ايران- لابي دانشکده معماري- 5تا14 آذر 1386 میزبان علاقهمندان این مبحث است.
