:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
شنبه، ۴ اسفند ۱۳۹۷
:: English Section
P اخبار
نامه سرگشاده رئیس انجمن تولیدکنندگان بتن استاندارد به دبیر انجمن تولیدکنندگان سیمان

AliAsghar Keyhani علی‌اصغرکیهانی
جناب آقای مهندس پور خلیل
دبیر محترم انجمن تولید کنندگان سیمان
با سلام و تهنیت،

ضمن عرض خسته نباشید به شما و همه همکاران گرامیتان در کارخانجات تولید سیمان که زحمات فراوانی را محتمل می‌شوند تا یکی از مهمترین مصالح ساختمانی استراتژیک راتولید کنند، پیرو جلسه‌ای که به دعوت جنابعالی درباره هم‌اندیشی و همفکری پیرامون مسائل مرتبط با تولید، توزیع و مصرف سیمان تشکیل شد، لازم دانستم مطالبی را به‌عرض شما برسانم. چون مسئله سیمان، موضوع مرتبط با سرنوشت جامعه می‌باشد مطالب خود را بصورت سرگشاده ارسال می‌کنم تا افکار عمومی و جامعه مهندسی و نظام مدیریتی کشور نیز در این بحث‌ها مشارکت نمایند بلکه بتوانیم به تصمیم جامعی برسیم.
به باور شما – بعنوان نماینده تولید کنندگان سیمان – مشکل اصلی صنعت سیمان، حضور این کالا در سبد حمایتی دولت و قیمت‌گذاری دولتی آن است که فرصت افزایش قیمت به منظور تأمین سرمایه لازم تکمیل واحدهای جدید را سلب کرده‌است و درصورت خروج سیمان از سبد حمایتی و قیمت‌گذاری توسط بازار آزاد، در کنار ایجاد تعادل در قیمت سیمان و حذف دلالان و واسطه‌های این بازار که سودهای میلیاردی نامشروع بدست می‌آورند، این مبالغ نصیب تولیدکنندگان سیمان می‌گردد تا با افزایش ظرفیت تولید سیمان کشور تا سقف 85 میلیون‌تن (پیش‌بینی برنامه چهارم توسعه) در کنار تأمین نیاز رو به رشد داخلی در سال‌های آتی، بخشی از بازار منطقه – بالاخص عراق و افغانستان و کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز دراختیار ایران قرار گیرد و در بخش صادرات غیر نفتی قدم‌های بزرگتری برداشته شود.
در کنار این دیدگاه، نگاه دیگری نیز به فرآیندهای تولید، توزیع و مصرف سیمان در جامعه وجود دارد که اینجانب خود را فرد کوچکی از این مجموعه می‌بینم و اساتید دانشگاهی، مؤسسه استاندارد، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن، جامعه مهندسی کشور، کارخانجات بتن آماده استاندارد، قطعه‌سازان و بخش‌های عظیمی از جامعه دانشگاهی و حتی بخشی از شبکه مدیریتی کشور نیز در این گروه قرار گرفته‌اند، که خلاصه دیدگاه این بخش، مصرف صحیح و استاندارد سیمان می‌باشد که در برخی مواقع عملکرد کارخانجات سیمان در تقابل با این
دیدگاه‌ها قرار می گیرد. با توجه به اینکه صنعت سیمان، بخاطر ترکیب سهامدارانش که متشکل از مدیریت ارشد دولتی است، همواره در مجادلات فی‌مابین، مدیران صنعت سیمان اهداف خود را به پیش برده‌اند و توجه کمتری به انبوه دیدگاه‌های گروه مقابل داشته‌اند.
از جمله موارد تاریخی درباره سیمان، موضوع قیمت‌گذاری این کالا بوده که شرکت‌های سیمانی همواره مدعی بوده‌اند مکانیزم قیمت‌گذاری دولتی سیمان در حق آنها اجحاف می‌کندو شاهد همیشگی مدعای خود را قیمت خرده‌فروشی و بازار آزاد سیمان عنوان کرده‌اند چه اینکه بعضاً صحبت از ما به التفاوت 5/2 برابری قیمت سیمان در بازار آزاد و نرخ مصوب دولتی کرده‌اند که نصیب دلالان سیمان می‌شود.
بگذریم از اینکه قیمت خرده فروشی سیمان که مسولین سیمانی آنرا ملاک قیمت گذاری سیمان قلمداد می‌کنند، متشکل از هزینه‌هائی است از قبیل
1- هزینه پاکت و بسته بندی
2- هزینه حمل از کارخانه تا فروشگاه مصالح ساختمانی
3- هزینه باراندازی
4- هزینه انبارداری
5- هزینه بارگیری
6- هزینه حمل از درب فروشگاه تا محل مصرف
7- سود مصالح فروشی
8- سود خواب سرمایه(کارخانجات سیمان معمولاً 2 ماه پس از دریافت کل مبلغ نسبت به ترخیص سیمان اقدام می‌کنند)

لذا مقایسه قیمت فروش فله درب کارخانه، با قیمت خرده‌فروشی پاکتی تحویل در محل کار برای کالائی مثل سیمان که بخاطر سنگینی و حجیم بودن هزینه حمل و جابجائی قابل توجهی دارد، جز آشفته‌کردن آرامش روانی جامعه جهت پیشبرد اهداف مشخص (که همان افزایش قیمت درب کارخانه سیمان است) نمی‌تواند باشد.
بحث درباره مکانیزم کشف قیمت سیمان را به فرصتی دیگر واگذار می‌کنیم و در این بخش فقط به همین نکته بسنده می‌شود که برابر گزارش رسمی منتشره توسط شرکت های سیمانی و گزارشات مالی منتشره در جراید ونیز کتاب اقتصاد سیمان ایران – چاپ مهر ماه 84 – هزینه‌های تولید سیمان، شامل دستمزد سوخت، برق و... برای هر تن 000/150 ريال می‌باشد که با احتساب قیمت فروش درب کارخانه (هر تن 000/365 ريال) به ازای تولید هر تن سیمان 000/215 ريال سود ناخالص عاید کارخانجات سیمان می‌شود که در بین کلیه صنایع دولتی و خصوصی، حتی صنایع اتومبیل‌سازی‌، بالاترین نسبت سود ناخالص متعلق به این صنعت می‌باشد؛ زیرا هیچ صنعتی محصول خود را به 243 درصد قیمت تمام‌شده به فروش نمی رساند!
آقای مهندس پور خلیل
صدر و ذیل تقاضای جامعه مهندسی و صنایع تولید بتن آماده و قطعات بتنی از صنعت سیمان کشور همراهی با خواسته عمومی که همان برنامه‌ریزی برای مصرف صحیح سیمان است می‌باشد؛ لذا از جنابعالی تقاضامندیم که در کلیه تصمیم گیری های آتی برای صنعت سیمان، موضوع مصرف صحیح سیمان را در اولویت برنامه‌ریزی های خود قرار دهید. چه اینکه پایداری این صنعت و توسعه پایدار در گرو مقاوم‌سازی و رعایت استانداردهای ساخت‌وساز در کلیه مراحل
می‌باشد که در این میان مصرف صحیح سیمان، نقش اساسی دارد.
به باور ما آنچه که بایستی بعنوان چشم‌انداز پیش روی صنعت سیمان قرارگیرد، موارد زیر است:
افزایش کیفیت و تنوع بخشی به تولید سیمان:
در حال حاضر همه کارخانجات داخلی برای تولید انواع سیمان‌های پرتلند دارای گواهینامه استاندارد می‌باشند لیکن برنامه‌ریزی‌های تولید سیمان در کارخانجات داخلی معطوف به تقاضای جامعه مهندسی و نیاز پروژه ها نمی‌باشد، بلکه براساس حداکثر سود ناشی از ثابت بودن قیمت سیمان تعریف شده‌است و تولید سیمان های آمیخته، پوزولانی، پرتلند آهکی و... که در واقع بخشی از نیاز جامعه می‌باشد، بصورت فراگیر و برای کلیه مصارف مجاز و غیرمجاز تولید و توزیع می‌شود، به‌نحوی که برخلاف توصیه مقررات ملی ساختمان که سیمان‌های پوزولانی را برای مصارف سازه‌ای توصیه نمی کنند، این نوع سیمان برای
مصارف سازه‌ای به کارخانجات تولید بتن به اجبار فروخته می‌شود. این در حالیست که سیمان های تیپ 2 و بعضاً تیپ 1 – 425 که مخصوص مصارف سازه‌ای و قطعه‌سازی می‌باشد، به‌صورت پاکتی برای مصارف بنائی در اختیار مصالح فروشان قرار می‌گیرد.
در حالی که کارشناسان مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن اعلام می‌کنند که در صورت ارتقاء کیفیت سیمان‌های تولید داخلی و نیز ساماندهی تنوع و تیپ تولیدات، سالانه بیش از 7میلیون تن در مصرف سیمان صرفه جوئی می‌شود، صنعت سیمان از کنار انبوه تذکرات جامعه دانشگاهی و کارشناسان خبره به راحتی عبور می‌کند و اساتید فوق را فقط برای پوشش فنی تصمیمات اقتصادی خود قبول دارند.
تقاضای جامعه مهندسی از صنعت سیمان، ساماندهی تولید سیمان بر اساس ساختار مصرف واقعی به شرح زیر می‌باشد:
1- تولید سیمان بنائی- برای مصارف غیرسازه‌ای سیمان که حدود 35% از مصارف بخش ساختمان را به خود اختصاص می‌دهد، سیمان بنائی به شماره استاندارد 3516 تولید شود که در کنار افزایش کیفیت کارهای بنائی، بخاطر عدم امکان مصرف این نوع سیمان در بخش سازه به ساماندهی مصرف سیمان در بخش سازه نیز کمک می‌کند.
این در حالیست که برابر نظر کلیه کارشناسان بخش ساختمان، در صورت تولید سیمان بنائی،بخش قابل توجهی از جابجائی سیمان بین بخش های مختلف از بین می‌رود و فی‌الواقع دلالان سیمان به شدت محدود می شوند.
از طریق تولید سیمان بنائی، بیش از 35% ارزش افزوده تولید کارخانجات سیمان بالا می رود، زیرا در تولید سیمان بنائی از ترکیب 60% کلینکر با 40% انواع مواد پوزولانی به سیمان می رسیم که با کاهش مصرف کلینکر سود کارخانجات سیمان افزایش می یابد همچنین درصورتی که سیمان بخش مردمی را فقط از سیمان بنائی تأمین کنیم کارشناسان تضمین می‌کنند که هیچگونه کمبودی در تأمین سیمان برای مصارف عمومی بوجود نمی‌آید. بدیهی است که با عدم اهتمام
صنعت سیمان به تولید سیمان بنائی، این شائبه ایجاد می‌شود که صنعت سیمان از آشفتگی مرحله توزیع به چه سودی می‌رسد که تولید سیمان بنائی (که بیش از 50 میلیارد تومان در سال برای کارخانجات سیمان سود مازاد دارد) انگیزه‌ای برای آنها ایجاد نمی‌کند.
2- تولید سیمان های سازه ای با مقاومت بالا
از جمله تقاضای جامعه مهندسی از صنعت سیمان، تولید سیمان‌های با رده مقاومتی بالا برای مصارف سازه‌ای و قطعه‌سازی می‌باشد که این امر نیز می‌تواند به ساماندهی بخش مصرف سیمان‌کمک کند. با توجه به ضرورت ارتقاء کیفیت مصالح و فراورده های ساختمانی بالاخص مصالح بخش‌ سازه این امکان در صنعت بتن فراهم شده‌است که بتن‌های با مقاومت بالا را در دستور کار تولید خود قرار دهید که نیازمند سیمان‌های با مقاومت بالا می‌باشد. این در حالیست که
چنانچه کارخانجات سیمان نسبت به تفکیک کیفیتی تولید سیمان بخش‌های مختلف اقدام نمایند بخش قابل توجهی از مشکلات بازار سیمان نیز به صورت خودکار برطرف می‌شود. چنانچه سیمان بخش مردمی تحت عنوان سیمان بنائی تولید و توزیع شود و سیمان بخش سازه و قطعه‌سازی نیز از گروه سیمان های با کیفیت بــــالا (5/42 و حتی 5/52) تولید و عرضه شود بخش قابل توجهی از مشکلات فعلی بازار سیمان برطرف خواهد شد.
3- رعایت مسائل زیست محیطی
سیمان از جمله مصالحی است که تولید و مصرف آن در دنیای فعلی اجتناب ناپذیر است لیکن واقعیت تولید این کالا مصرف انرژی زیاد و آلاینده های زیست محیطی در کنار این صنعت بعنوان یکی از مسائل دائمی مطرح می‌باشد. مصرف 125 لیتر سوخت فسیلی برای تولید هر تن‌سیمان که قیمت جهانی این میزان از سوخت فسیلی بیش از 30 دلار می‌باشد و نیز تولید 1 تن گاز کربنیک برای تولید هر تن سیمان که هزینه‌های اجتماعی این میزان از گاز گلخانه‌ای بیش از 18 دلار ارزیابی می‌گردد، نیازمند آن است که هم در مرحله تولید، حداکثر توجه به کاهش مصرف انرژی و استفاده از سوخت‌های جایگزین و مواد زائد فراهم شود و
هم مجموعه صنعت سیمان با سیاست‌های کلان جامعه مهندسی درباره ساماندهی بخش مصرف همکاری لازم را داشته‌باشند. به گفته یکی از کارشناسان مورد وثوق خود شما در صو رت تداوم وضعیت فعلی اگر تولید نکنیم و انرژی مصرفی را بفروشیم و سیمان را وارد کنیم، بیشتر مقرون به صرفه است (مجله سیمان-اسفند85- صفحه 4).

درباره کشف قیمت سیمان
هر چند آمار و ارقام فراوانی از سوی جنابعالی و سایر همکارانتان درباره قیمت تمام شده سیمان ارائه شده‌است لیکن در آخرین گزارش رسمی اعلامی از سوی همکاران جنابعالی، قیمت تمام شده سیمان به شرح زیر بوده است.
کل سرمایه گذاری: 1300 میلیارد ریال
سود مورد انتظار سهامداران: هرتن‌ریال 000/140=1 میلیون‌تن/14=20%×7میلیارد
بهره تسهیلات‌دریافتی هرتن: ریال 000/120=1میلیون‌تن/12%×600=250+350میلیارد
هزینه استهلاک: ریال 000/87=000/000/1/15/1300 میلیارد
هزینه تولید دستمزد سوخت: برق ریال 000/150

لازم است اشکال این روش محاسبه را به استناد ادعای کارشناسان خود شما بیان کنیم که عنوان کرده‌اند هزینه احداث یک واحد 1 میلیون تنی را می توان تا 800 میلیارد ریال کاهش داد و این امر کار چندان مشکلی نیست. کارشناسان فوق نکات جالبی را برای اثبات ادعای خود در همانجا بیان کرده‌اند که نزدیک به واقعیت است. وقتی که هزینه احداث یک واحد توسط مجموعه مدیران فعلی این صنعت فاصله معنی‌دار 500 میلیارد ریالی دارد، طبیعی است که هزینه مرحله تولید نیز به همین نسبت افزایش را نشان دهند. به عنوان نمونه در شماره 14 ماهنامه سیمان، معاون مهندسی و پژوهشی سیمان آبیک تحلیل نموده‌است که فقط بخاطر عدم توجه به پدیده هوای کاذب سالانه معادل 6/1 میلیون بشکه نفت خام به ارزش جهانی 720 میلیارد ریال سوخت بیشتر در کارخانجات مصرف می‌شود که برای هر تن سیمان بیش از 000/20 ریال می‌شود. (این فقط یک مورد از ده‌ها موردی است که کارشناسان این صنعت در مجلات تخصصی سیمان درباره افزایش هزینه های تولید بخاطر ضعف مدیریت و یا انتخاب روش‌های تولید غلط منتشر می‌کنند).
با قبول فقط این دو خطای مدیریتی (بالابودن غیرقابل توجیه هزینه احداث یک واحد یک میلیون تنی به میزان 500 میلیارد ریال و نیز افزایش هزینه‌های تولید بخاطر ضعف مدیریت به میزان 000/20 ريال در هر تن) با همان فرمول پیشنهادی شما، قیمت سیمان به کمتر از نصف قیمت مورد ادعای شما می‌رسد!لیکن پائین بودن قیمت سوخت و بی صاحب بودن محیط زیست در کشور ما باعث شده‌است که کارخانجات سیمان با همه این ریخت و پاش‌ها همچنان سود سرشاری به دست آورند.
انتظار جامعه مهندسی از جنابعالی و سایر مسؤلان این صنعت این است که
حداقل به تذکرات کارشناسان خودتان توجه نمائید.

قیمت جهانی و صادراتی سیمان
اخیراً از سوی جنابعالی عنوان شده‌است که قیمت سیمان در مرز عراق 97 دلار می‌باشد و به همین دلیل تقاضای افزایش قیمت داخلی سیمان مطرح شده‌است. این در حالیست که برابر گزارش رسمی منتشره توسط اداره گمرکات کشور که توسط سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران –وابسته به وزارت صنایع– نیز تأیید شده‌است، در سال 85، 324 هزار و 521 تن سیمان به ارزش 17 میلیون و 625 هزار و 123 دلار صادر شده‌است که ارزش هر تن محموله صادر شده برابر 3/54 دلار می‌شود. در همین سال 35 هزار و 370 تن کلینکر نیز به ارزش 1 میلیون و 784 هزار و 267 دلار صادر شده‌است که ارزش هر تن کلینکر صادراتی برابر
46/50 دلار می‌شود. ارزش سمیان صادارتی در سال 84 نیز هر تن 92/51 دلار و هر تن کلینکر صادراتی، 75/52 دلار بوده‌است. این ارقام رسمی با آنچه که توسط جنابعالی عنوان شده است (هر تن سیمان 97 دلار) فاصله معنی دار 43 دلاری دارد که بایستی جنابعالی در اینباره پاسخگو باشید. این در حالیست که با فرض کرایه حمل هر تن سیمان 12 دلار تا مرزعراق ( که از نزدیکترین کارخانجات سیمان به مرز عراق تعیین شده‌است) ارزش بازگشتی سیمان صادراتی به کمتر از 40 دلار می‌رسد. این در حالیست که در حال حاضر قیمت داخلی سیمان نیز همان 40 دلار می‌باشد. بنابراین برای کارخانجات سیمان، توزیع داخلی و یا صادرات سیمان همطراز می‌باشد. لیکن چرا کارخانجات سیمان بجای تأمین نیاز داخلی
به فکر صادرات این کالا هستند که بحران‌های بازار داخلی را افزایش می‌دهد، نامعلوم است.
از طرفی درباره قیمت جهانی سیمان نیز از سوی جنابعالی ارقام 87 تا 100 دلاری بیان می‌شود و این در حالیست که برابر گزارش سایت جهانی بازار سیمان، در حال حاضر سیمان 5/42 به قیمت 42 دلار در کشورهای روسیه، اکراین، هند و چین و شمال آفریقا مبادله می‌شود.
تقاضای جامعه مهندسی از صنعت سیمان این است که با واقعیت‌های بازارجهانی سیمان بصورت صادقانه برخورد کنند و با طرح اعداد و ارقام فرضی و خیالی برای سیمان، به بحران داخلی بازار سیمان بیش از این دامن نزنند.
این در حالیست که صنعت سیمان کشور برابر گزارش رسمی منتشره در سمینار صرفه جوئی سوخت در صنعت سیمان، سالانه معادل 24 میلیون بشکه نفت خام جهت تأمین انرژی مصرف می‌کند که ارزش جهانی آن با فرض هر بشکه نفت 50 دلار، برابر 2/1میلیارد دلار می شود که برای تولید 32 میلیون تن سیمان در اختیار این صنعت قرار می گیرد. به بیان دیگر دولت برای تولید هر تن سیمان، بطور متوسط 35 دلار انرژی یارانه‌ای در اختیار صنعت سیمان قرار می‌دهد که نیازهای داخلی سیمان را تأمین کند، نه اینکه با دوپینگ سوخت ارزان قیمت به فکر کشف بازارهای منطقه برآید. در کنار این نکات توجه داشته باشید که در کشورهایی مثل چین، هند و ترکیه، صنعت سیمان بخاطر مدیریت بهتر توانسته‌است که بدون بهرمندی از این میزان سوخت یارانه‌ای از نظر قیمت فروش با کارخانه های داخلی سیمان رقابت کند که محل تأمل است؛ زیرا برای کالایی به ارزش 52 دلار، صنایع داخلی 35 دلار انرژی یارانه‌ای می‌گیرند و صنعت مشابه در کشورهای همسایه بدون اینن میزان انرژی یارانه، به همین قیمت سیمان خود را می‌فروشند.
لذا طرح دائمی افزایش قیمت داخلی سیمان بخاطر ضررده بودن کارخانجات سیمان نوعی توهین به شعور جامعه است. مردم از متولیان این صنعت می‌پرسند چگونه است که صنایع مشابه در هند، ترکیه و چین و روسیه ، بدون بهره مندی از این میزان سوخت یارانه ای ، سیمان را به همان قیمت کارخانجات داخلی ایران می‌فروشند، آیا جامعه باید تاوان ضعف مدیریت این صنعت را در قالب افزایش قیمت سیمان تا مرز پوشش هزینه‌های مازاد و مدیریت غلط بپردازد و اصولاً
مرز این جبران خسارات از سوی مردم تا به کجاست.
جناب آقای مهندس پور خلیل
جنابعالی بیش از دیگران از واقعیت های این صنعت مطلعید و تمام اطلاعات ارائه شده در این نامه مستندات به اطلاعات ارائه شده توسط کارشناسان شما تنظیم شده‌است لذا از جنابعالی تقاضامندم که مصلحت عمومی را در پای مصالح یک صنعت که این‌همه ضعف در عملکرد آن مشهود است فدانکنید. کسی منکر سود فعالیت کارخانجات سیمان نیست، لیکن به باور اینجانب درباره کالاهای فاقد جایگزین که هزینه های واردات آن رقم قابل توجهی نسبت به ارزش خود کالا
دارد، آنهم درباره صنعتی که 5 سهامدار اصلی دارد و تقریباً مدیریت 80% کارخانجات در اختیار این 5 سهامدار اصلی می‌باشد، دولت فاقد نظارت باشد. در حال حاضر صنعت سیمان بیش از 2/1 میلیارد دلار سوخت یارانه‌ای می‌گیرد و با 50% این رقم می‌توان از هر نقطه‌ای از دنیا سیمان با کیفیت بهتر از سیمان داخلی وارد و به قیمت هائی پائین تر از قیمت‌فروش فعلی کارخانجات توزیع کرد. صنعت شما بخاطر بهره‌مندی از ذخایر ملی، آنهم به میزان 35 دلار برای تولید هر تن سیمان حتماً باید در جهت خواسته‌های ملی حرکت کند.
اینجانب همینجا رسماً اعلام می کنم که بعنوان یک کارشناس و یک شهروند که سهمی از منابع ملی دارم، هیچگونه مشکلی با آزادسازی قیمت سیمان ندارم، لیکن کارخانجات سیمان سوخت خود را به قیمت جهانی تحویل بگیرند تا آنوقت مشخص شود که آیا این صنعت بضاعتی برای رقابت با سیمان‌های وارداتی دارد یانه.
با تشکر
علی‌اصغر کیهانی
رئیس انجمن تولید کنندگان بتن استاندارد





P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری